آموزش رجیستری: مفاهیم اولیه رجیستری


مي توان گفت كه انگيزۀ ساختن برناﻣﮥ رجيستري از آنجايي شروع شد كه كاربران Ms-Dos از اين كه عملا هيچگونه اختياري در تنظيم منو ، پنجره ها و ... نداشتند، خسته شدند. البته Ms-Dos از رجيستري مستثني نبود و سه فايل Config.sys , MsDos.sys , Autoexec.bat وجود داشتند كه سيستم عامل Dos و جمعا برنامه هاي كاربردي تنظيماتي مانند اختصاص دادن Buffer و يا تعريف Cdrom و غيره را در اين فايل ها ثبت مي كردند در واقع اين سه فايل نقش رجيستري را ايفا مي كردند.
بعد از Dos سيستم عامل Win3X به بازار آمد. در اين سيستم عامل فايلهايي با پسوند ini كه مهمترين آنها Win.ini , System.ini, Control.ini بودند، وظيفه رجيستري را بر عهده داشتند . در نهايت نسل سوم رجيستري با روي كار آمدن ويندوز 9x وراد بازار شد در اين سيستم ها علاوه بر داشتن سه فايل Win3X دو فايل ديگر با نامهاي System.dat, User.dat اضافه شد.

تعريف رجيستري:
برناﻣﮥ رجيستري برنامه اي مي باشد كه ويندوز آن را در اختيار كاربر قرار داده است تا بتواند در دستورات و مقادیر Registry تغييراتي را به دلخواه ايجاد كند.

رجيستري از دو فايل با نامهاي USER.DAT و SYSTEM.DAT تشکيل شده است. البته اگر شما عضو يک شبکه هستيد، فايل ديگري تحت عنوان CONFIG.POL نيز وجود دارد. اين 3 فايل، از نوع ReadOnly, Hidden و System هستند و در شاخه اصلي ويندوز قرار دارند. لازم به ذكر است كه اگر اطلاعات كافي در مورد قسمتي از رجيستري نداريد هيچگاه آن را تغيير ندهيد زيرا هر تغييري در رجيستري سريعا اعمال خواهد شد و برناﻣﮥ regedit.exe هيچگونه تاييدي از كاربر نخواهد گرفت.


فايل USER.DAT چیست؟
اين فايل براي ذخيره کردن اطلاعات User به کار مي رود. هر زمان که شما از ويندوز خود خارج مي شويد، سيستم به طور اتوماتيک يک نسخه پشتيبان از اين فايل تهيه مي کند. اين فايل نيز، از نوع ReadOnly, Hidden و System و نام آن USER.DA0 مي باشد. اگر به هر نحوي فايل USER.DAT خراب و يا پاک شود، سيستم از اين فايل استفاده مي کند.

فايل SYSTEM.DAT چیست؟
از اين فايل براي نگهداري اطلاعات مربوط به سيستم استفاده مي شود. هر زمان که شما از ويندوز خود خارج مي شويد، سيستم به طور اتوماتيک يک نسخه پشتيبان از اين فايل تهيه مي کند. اين فايل نيز، از نوع ReadOnly, Hidden و System بوده و نام آن SYSTEM.DA0 مي باشد. اگر به هر نحوي فايل SYSTEM.DAT خراب و يا پاک شود، سيستم از اين فايل استفاده مي کند. نکته اي که در اينجا بايد بدان اشاره شود، اين است که در پارتيشن بوت شما، يک نوع ديگر از فايل SYSTEM.DAT تحت عنوان SYSTEM.1ST وجود دارد. اين همان فايل رجيستري اوليه ساخته شده در حين نصب ويندوز است. اگر به هر دليلي، هر 2 فايل SYSTEM.DAT و SYSTEM.DA0 خراب و يا پاک شود، ويندوز از اين فايل استفاده مي کند.

فايل CONFIG.POL چیست؟
اين فايل، پارامترهاي انتخاب شده در برنامه System Policy Editor را در بر مي گيرد.

تفاوت عمده ذخيره سازي داده ها در رجيستري:
بايد توجه داشته باشيد که تفاوت عمده اي ميان ذخيره سازي اطلاعات در ويندوزهاي 95/98/ME و ويندوزهاي XP/2000 وجود دارد. در ويندوزهاي 95/98/ME همان طور که گفته شد، رجيستري در دو فايل SYSTEM.DAT و USER.DAT ذخيره مي شود. در حالي که در ويندوزهاي XP/2000، اطلاعات رجيستري در مجموعه اي از فايل هاي Hive (فايلهاي کندويي) ذخيره مي شوند.


فايلهاي Hive چه فايل هايي هستند؟
به بخشي از رجيستري که بر روي هارد ذخيره مي شود و به صورت يک فايل مي باشد، فايل Hive مي گويند. در واقع مي توان ساختار درختي رجيستري را به تعدادي کندو (همانند کندوهاي زنبور عسل) تقسيم کرد. يک کندو در واقع بدنه اي گسسته از کليدها، زير کليدها و اطلاعاتي هستند که در بالاترين سطح رجيستري در کنار يکديگر دسته بندي مي شوند. يک Hive از طريق يک فايل .log پشتيباني مي شود. به طور پيش فرض اکثر فايلهاي Hive نظيرDefault ، Security، Sam و System در مسير SystemRoot%\System32\Config% ذخيره مي شوند. براي مشاهده کليه فايلهاي Hive، مي توانيد به مسیر زير مراجعه کنيد.
HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\hivelist


نحوه ويرايش کردن Registry:
برخلاف فايلهاي INI و فايلهايي نظير CONFIG.SYS, AUTOEXEC.BAT که از نوع متني بودند و شما مي توانستيد به راحتي آنها را باز کرده و مشغول به خواندن آنها شويد، فايلهاي رجيستري به صورت باینری (صفر و يک) هستند و به همين دليل است که شما ديگر نمي توانيد اين فايلها را با يک نرم افزار تايپ معمولي مثل Notepad بخوانيد و يا آنها را تغيير دهيد. خوشبختانه، مايکروسافت براي حل اين مشکل، يک نرم افزار جانبي تحت عنوان Registry Editor در ويندوز قرار داده است که ويرايش کردن فايلهاي Registry را بسيار آسان مي کند. براي اجراي اين فايل مي بايست از منويStart ، گزينه Run را انتخاب کرده (و يا دو کليد Windows+R را فشار دهيد)، سپس عبارت regedit را تايپ نموده و کليد Enter را بزنيد.

رجيستري شامل دو پنجره است كه در پنجرۀ سمت چپ ريشه و در پنجرۀ سمت راست مقدارها مشخص مي شود . در پنجرۀ سمت چپ يك ريشه به نام My Computer و 5 شاخه با عنوان هاي زير وجود دارد:

1 - HKEY_CLASSES_ROOT : شامل تناظر پسوند فايل ها و ساير تنظيمات ويندوز است.
2 -HKEY_CURRENT_USER : شامل تنظيماتي می باشد كه مختص كاربر فعلي است.
3 - HKEY_LOCAL_MACHINE : شامل تنظيماتي است كه به طور سراسري اعمال مي شود و به كاربر وابسته نيست.
4 -HKEY_USERS : شامل تنظيماتي می باشد كه مختص هر يك از كاربران متعدد كامپيوتر ، از جمله كاربر فعلي است.
5 - HKEY_CURRENT_CONFIG : شا مل تنظيماتي است كه مختص پيكربندي سخت افزار موجود مي باشد .
اگر مفاهيم اوﻟﻴﮥ رجيستري را به خوبي ياد بگيريد، ديگر هيچگاه واهمه اي در اعمال تغييرات در آن نخواهيد داشت.


نحوۀ ساختن يك كليد در زير كليد هاي ديگر:
براي ساختن يك زير كليد مي توان برروي پوﺷﮥ مورد نظر كليك راست كرد، وارد منوي New شد و بعد منوي Key را انتخاب كرد، سپس نام مورد نظر را به جاي New Value#1 تايپ كرده و بازدن دﻛﻤﮥ Enter آن را تاييد كنيد.


مشاهدۀ تغييرات ايجاد شده در رجيستري:
اگر بخواهيد در ويندوز 98 و Me تاثير تغييرات در رجيستري را سريعا مشاهده كنيد، سه كليد Ctrl+Alt+Del را همزمان فشار دهيد و مدخل Explorer را انتخاب كنيد و بعد دﻛﻤﮥ End Task را بزنيد با زدن اين دكمه پنجرۀ Shutdown ظاهر مي شود، در پنجرۀ Shutdown دﻛﻤﮥ Cancel را بزنيد ، بعد از مدتي پنجره اي با عنوان A Program not responding ظاهر خواهد شد كه شامل دو دﻛﻤﮥ Cancel و End Task مي باشد. با زدن دﻛﻤﮥEnd task ، Explorer دوباره راه اندازي مي شود و ميتوانيد تغييرات را مشاهده نماييد. در بعضي از دستورات راه اندازي دوبارۀ Explorer موثر نمي باشد و تنها راه آن Log off يا Restart مي باشد.

در ويندوز هاي XP, 2000 براي اينكه بتوان تغييرات ايجاد شده را سريعا مشاهده كرد سه كليد Ctrl+Alt+Del را همزمان فشار دهيد و بعد دﻛﻤﮥ Task Manager را انتخاب كنيد، از پنجرۀ ظاهر شده Proccess Tab را فشار داده و بعد مدخل Explorer را انتخاب كرده و دكمه ي End Proccess را مي زنيم ( در اين مرحله Explorer بسته خواهد شد ) و بعد وارد Application Tab شده و دﻛﻤﮥ New Task را مي زنيم و بعد نام Explorer را تايپ كنيد و با زدن دﻛﻤﮥ OK، Explorer دوباره راو اندازي مي شود و ميتوانيد تغييرات را مشاهده نماييد . توجه داشته باشد در بعضي از دستورات راه اندازي دوباره ي Explorer موثر نمي باشد و تنها راه آن Log off يا Restart مي باشد.


ﺗﻬﻴﮥ نسخۀ پشتيبان از رجيستري و تعمير رجيستري آسيب ديده:
براي اينکه از رجيستري خود Backup بگيريد، مي بايست پس از اجرا نمودن نرم افزار Registry Editor، گزينه Export را از منوي File انتخاب کنيد. اگر که با رجيستري کار کرديد و ديديد که اشتباها يک فايل را پاک کرده و يا نام آنرا تغيير داديد، مي توانيد بر روي فايل ايجاد شده (همان فايلي را که از طريق فرمان Export ذخيره کرديد)، دوبار کليک کنيد و به سوالي که از شما مي پرسد، جواب Yes دهيد. دقت داشته باشيد که پسوند فايلهاي رجيستري، REG مي باشد.

دو فايل به نامهاي Scanregw.exe, Scanreg.exe وجود دارند كه در حقيقت وظيفۀ تهيۀ نسخۀ پشتيبان از رجيستري و تعمير رجيستري آسيب ديده را به عهده دارند.

برنامۀ Scanregw.exe:
1-فقط در محيط ويندوز اجرا مي شود.
2- مي تواند از رجيستري نسخۀ پشتيبان تهيه نمايد و در فايلهايي با پسوند cab ذخيره كند.
3- مي تواند در حالت safemode نيز اجرا شود.
4- در صورت لزوم رجيستري را Scan كرده و خطاها را گزارش مي دهد.
5- در صورت به وجود آمدن خطا نمي تواند آن را تعمير كند.


برنامۀ Scanreg.exe:
1-فقط در محيط Dos اجرا مي شود.
2-مي تواند از رجيستري نسخۀ پشتيبان تهيه نمايد و در فايلهايي با پسوند cab ذخيره كند.
3-در صورت لزوم رجيستري را Scan كرده و خطاها را گزارش مي دهد.
4-در صورت به وجود آمدن خطا مي تواند آن را تعمير كند.
5-مي تواند تنظيمات رجيستري را به حالت قبل از تغيير، برگرداند.
6- هر بار كه ويندوز بوت مي شود به طور خودكار يك نسخۀ پشتيبان از رجيستري تهيه كرده و آنها را در فايلهاي مخفي با پسوند cab در مسير مخفي C:\Windows\sysbackup ذخيره مي كند.

نمایش دادن پیغام در هنگام بالا آمدن ویندوز xp:

میتوانید در هنگام بوت شدن ویندوز Xp یک پیغام خوش آمد گویی یا هر پیغام دیگری که لازم می دانید را برای کاربران به نمایش در آورید.

برای این کار به صورت زیر عمل کنید :

به مسیر زیر بروید :

HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Microsoft\WindowsNT\CurrentVersion\Winlogon

کلید LegalNoticeCaption را انتخاب کنید.عنوانی را که میخواهید روی پنجره پیغامتان نمایش داده شود را در اینجا وارد کنید. کلید LegalNoticeText نیز حاوی پیغام شما می باشد. این پیغام درون پنجره ای نمایش داده خواهد شد. کامپیوترتان را Reboot کنید تا تغییرات را ملاحظه نمایید.

مخفی ساختن Recycle Bin:

شاید شما هم بارها تلاش کرده باشید که Recycle Bin را از روی Desktop بخود بردارید! آیا موفق شده اید! برای این کار باید کلید زیر را پیدا و حذف کنید.

توصیه مهم: قبل از پاک کردن (تغییر دادن) این کلید در رجیستری، حتما از آن یک نسخه پشتیبان تهیه کنید.

اکنون به سراغ مسیر زیر بروید:

HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer\Desktop\NameSpace

کلیدی که در فریم سمت چپ با برچسب زیر مشخص شده است را حذف کنید :
{645ff040-5081-101b-9f08-00aa002f954e}

این کار باعث از بین رفتن کلی Recycle Bin نخواهد شد وتنها جلوی دسترسی کاربران به آن گرفته می شود.

نام کاربری خود را عوض کنید:

هنگام نصب ویندوز از شما خواسته می شود نام خود و موسسه تان را مشخص کنید. اما اگر لازم باشد بعد ها این نام ها را عوض کنید چه باید کرد؟ تمام آن چیزی که باید انجام دهید این است که مسیر زیر پیدا کنید:

HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion

حالا متغیر های RegisteredOwner و RegisteredOrganization را پیدا کرده و مقادیر آنها را به نامهای دلخواهتان تغییر دهید.

تغییر مهلت زمانی برنامه ها برای اتمام:

وقتی که برنامه ای به مشکل بر می خورد و دیگر قادر به ادامه نیست، ویندوز یک مقدار زمان مشخصی به آن فرصت میدهد تا در صورت امکان به حالت اولیه خود باز گردد. می توانید به راحتی این مهلت زمانی را کم یا زیاد کنید. مقدار پیش فرض این متغیر 5000 است:

HKEY_CURRENT_USER\Control panel\Desktop

سپس متغیر HungAppTimeout را پیدا کنید و مقدار آن را تغییر دهید.